قهوه در دوران قاجار: تجمل و فرهنگ
قهه در دوران قاجار: از قهوهخانههای سنتی تا دربار قاجار و کافههای اروپایی تهران. تجمل، روشنفکری و تأثیر اروپا بر فرهنگ قهوهنوشی ایران.
خلاصه سریع
قهه در دوران قاجار (۱۷۸۹ تا ۱۹۲۵ میلادی) به نوشیدنیای تجملی و نشانهی فرهنگ درباری و شهری تبدیل شد. قهوهخانههای تهران، تبریز و اصفهان به مرکز اجتماع ادیبان، روشنفکران و تجار تبدیل شدند و در کنار قهوهخانههای سنتی، کافههای اروپایی نیز در تهران باز شد. دربار قاجار قهوهنوشی را بهعنوان نشانهی مدرنیته پذیرفت و پایهی فرهنگ قهوهنوشی مدرن ایرانی را بنا نهاد.
قهه در دربار و جامعهی قاجار چه جایگاهی داشت؟
قهه در دربار قاجار به نوشیدنیای تجملی و نشانهی مدرنیته تبدیل شد. ناصرالدینشاه و مظفرالدینشاه سفرهای اروپایی خود را با نوشیدن قهوه و بازدید از کافههای پاریس و وین همراه کردند و قهوهنوشی را به دربار تهران آوردند. در جامعهی قاجار، قهوهخانههای سنتی به مرکز اجتماع ادیبان و روشنفکران تبدیل شدند و قهوهنوشی به نشانهی فرهنگ شهری و روشنفکری تبدیل شد.
| سطح جامعه | نحوهی مصرف | نوع قهوهخانه |
|---|---|---|
| دربار | تشریفات و مدرنیته | کافههای درباری |
| روشنفکران | گفتوگو و ادبیات | قهوهخانههای ادبی |
| تجار | اجتماع و مذاکره | قهوهخانههای بازار |
| عوام | استراحت و قصه | قهوهخانههای سنتی |
قههخانههای دوران قاجار چه ویژگیهایی داشتند؟
قههخانههای دوران قاجار در تهران، تبریز و اصفهان به مراکز اجتماعی و فرهنگی شهر تبدیل شدند. این قهوهخانهها معماری تالاری با سکو، ستونهای چوبی و تزئینات آینهکاری داشتند و قهوهی ترک و قهوهی یمنی سرو میکردند. قهوهخانههای قاجار محل اجتماع ادیبان، روشنفکران و تجار بودند و گاه سخنرانیهای سیاسی و بحثهای ادبی در آنها برگزار میشد.
کافههای اروپایی در تهران چه تأثیری بر فرهنگ قهوهنوشی داشتند؟
در اواخر دورهی قاجار، نخستین کافههای اروپایی در تهران باز شدند و نوشیدنیهای جدید مانند اسپرسو، کاپوچینو و لاته را به ایرانیان معرفی کردند. این کافهها معماری مدرن داشتند و مورد توجه روشنفکران و طبقهی متوسط شهری بودند. کافههای اروپایی تأثیر عمیقی بر فرهنگ قهوهنوشی ایرانی گذاشتند و پایهی کافههای مدرن دورهی پهلوی را بنیاد نهادند.
منابع
- Qajar Iran: Coffee and ModernityIranian Studies Journal — https://www.tandfonline.com/journals/rist
- Tehran in the 19th Century: Urban CultureCambridge University Press — https://www.cambridge.org