مراحل رست قهوه: از خشککردن تا کراک اول و دوم
مراحل رست قهوه: خشککردن، زرد، کراک اول، توسعه، کراک دوم و سردکردن. هر مرحله چه تغییری در دانه ایجاد میکند و چرا مهم است.
خلاصه سریع
رست قهوه شش مرحله اصلی دارد: خشککردن (تا ۱۵۰ درجه)، زرد (۱۵۰ تا ۱۶۰ درجه)، کراک اول (۱۹۰ درجه)، توسعه (۱۹۰ تا ۲۱۰ درجه)، کراک دوم (۲۲۴ درجه) و سردکردن. هر مرحله تغییرات شیمیایی مشخصی در دانه ایجاد میکند که طعم نهایی قهوه را میسازد. کراک اول نقطهی شروع رست قابلنوشیدن و کراک دوم نقطهی شروع رست تیره است.
مرحلهی خشککردن و زرد چه تغییری در دانه ایجاد میکند؟
در مرحلهی خشککردن (تا ۱۵۰ درجه)، رطوبت دانه از حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد به زیر ۵ درصد کاهش مییابد و دانه از سبز به زرد کمرنگ تغییر رنگ میدهد. در این مرحله، کلروفیل از بین میرود و واکنشهای اولیهی قند و اسید آغاز میشوند. بوی علفی و سبز کاهش مییابد و بوی نان تستی- آجیلی ظاهر میشود.
کراک اول چیست و چه اهمیتی دارد؟
کراک اول در حدود ۱۹۰ درجه رخ میدهد؛ بخار آب و CO₂ درون دانه فشار بالا میسازند و ساختار دانه را با صدای «پاپ» شبیه پاپکورن میشکنند. کراک اول نقطهی شروع رست قابلنوشیدن است؛ قبل از آن قهوه نوشیدنی نیست. پس از کراک اول، دانه حجمش دو برابر و وزنش ۴ تا ۵ درصد کمتر میشود.
مرحلهی توسعه و کراک دوم چه ویژگیهایی دارند؟
پس از کراک اول، مرحلهی توسعه (۱۹۰ تا ۲۱۰ درجه) آغاز میشود؛ در این بازه، طعمهای رست برجسته میشوند، اسیدیته کاهش و شیرینی کارامل زیاد مییابد. کراک دوم در حدود ۲۲۴ درجه رخ میدهد؛ ساختار چوبی دانه میشکند و روغنها به سطح میآیند. پس از کراک دوم، رست تیره است و طعم خاستگاه بهتدریج از بین میرود.
| مرحله | دمای هدف | نوع رست | طعم غالب |
|---|---|---|---|
| قبل از کراک اول | زیر ۱۹۰ درجه | نوشیدنی نیست | علفی، سبز |
| بلافاصله پس کراک اول | ۱۹۰ تا ۱۹۵ درجه | روشن (light) | میوهای، اسیدی |
| پس از توسعه | ۱۹۵ تا ۲۰۵ درجه | متوسط (medium) | کارامل، متعادل |
| نزدیک کراک دوم | ۲۱۰ تا ۲۲۴ درجه | متوسطروبهتیره | شکلات، فندق |
| پس از کراک دوم | بالای ۲۲۴ درجه | تیره (dark) | تلخ، روغنی، خاکی |
سردکردن و استراحت قهوه پس از رست چرا مهم است؟
سردکردن سریع پس از رست به توقف واکنشهای شیمیایی و جلوگیری از رست بیش از حد کمک میکند. دو روش اصلی سردکردن هوایی (هواکش) و آبی (water quenching) وجود دارد؛ هوایی برای قهوه تخصصی ترجیح داده میشود چون طعم را دستنخورده حفظ میکند. پس از رست، قهوه باید ۷ تا ۱۴ روز استراحت کند تا گاز CO₂ خارج شود و طعم متعادل گردد.
منابع
- Coffee Roasting: Science and ArtSCA Handbook — https://sca.coffee
- The Coffee Roaster's HandbookRoyal Coffee Society — https://royalcoffee.com