قهوه در اتیوپی: مراسم سنتی و اهمیت فرهنگی
قهوه در اتیوپی: مراسم بوننوفل سنتی، رست در روبروی مهمان، دمآوری در جبنا و سرو سه فنجانی. چرا اتیوپی مهد قهوهی جهان است.
خلاصه سریع
اتیوپی مهد قهوهی جهان است؛ طبق افسانه، چوپانی به نام کالدی در قرن ۹ میلادی توجه کرد که بزهایش پس از خوردن دانههای قرمز قهوه پرانرژی میشوند. مراسم قهوهی سنتی اتیوپی به «بوننوفل» معروف است و شامل رست قهوه در روبروی مهمان، آسیاب دستی، دمآوری در «جبنا» (قهوهجوش سفالی) و سرو سه فنجانی (آبون، توله و بَرکا) است. این مراسم نماد مهمنوازی، اجتماع و احترام است.
چرا اتیوپی مهد قهوهی جهان است؟
اتیوپی زادگاه واریتهی عربیکا قهوه است. طبق افسانهی معروف، چوپانی به نام کالدی در قرن ۹ میلادی در منطقهی کافا اتیوپی، متوجه شد که بزهایش پس از خوردن دانههای قرمز قهوه پرانرژی و بیخواب میشوند. کالدی دانهها را به یک راهب برد و راهب با تهیهی نوشیدنی از آنها، متوجه اثر انرژیبخش قهوه شد. این افسانه نماد کشف قهوه است. امروزه اتیوپی ششمین تولیدکنندهی قهوهی جهان و اولین تولیدکنندهی قهوهی آفریقاست و قهوه بخشی از هویت ملی و فرهنگی این کشور است.
مراسم بوننوفل سنتی اتیوپی چگونه است؟
مراسم بوننوفل (buna) مرکز فرهنگ قهوهی اتیوپی است و می‌تواند ۱ تا ۳ ساعت طول بکشد. مراسم شامل سه مرحلهی اصلی است: رست قهوهی سبز روی منقل در روبروی مهمان، آسیاب دستی قهوهی رستشده، و دمآوری در «جبنا» (قهوهجوش سفالی) روی گرم. قهوه با عود، دود و آرامی سرو میشود و مهمان نشانهی احترام و مهمنوازی است. مراسم با گفتگو، موسیقی و آرامی همراه است و زمانی برای اجتماع و احترام است.
- شستن و تمیز کردن دانههای قهوهی سبز.
- رست قهوه روی منقل در روبروی مهمان و عبور دانی از عود.
- آسیاب دستی قهوهی رستشده تا پودر ریز.
- دمآوری در جبنا (قهوهجوش سفالی) روی گرم ملایم.
- سرو سه فنجانی: آبون (اول)، توله (دوم) و بَرکا (سوم) با شکر یا نمک.
- همراه با پوپکورن یا نان سنتی.
جبنا چیست و مناطق قهوهخیز اتیوپی کدام‌اند؟
جبنا (jebena) قهوهجوش سفالی سنتی اتیوپی است با دهانهی بلند و خمیده و درب سفالی. جبنا روی گرم ملایم قرار میگیرد و قهوه در آن با آرامی دم میکشد و سپس در فنجان‌های کوچک سفالی بدون دسته سرو میشود. مناطق قهوهخیز اصلی اتیوپی عبارتاند از: سیداما (Sidamo)، یرگاچف (Yirgacheffe)، هرار (Harrar) و گوجی (Guji). هر منطقهی طعم متمایزی دارد: یرگاچف با عطر یاس و اسیدیته لیمو، هرار با طعم میوهای و بدنه پر، سیداما با تعادل و شیرینی عسل، و گوجی با پیچیدگی و بدنهی متوسط.
| منطقه | طعم غالب | بدنه | بهترین کاربرد |
|---|---|---|---|
| یرگاچف | یاس، لیمو، چای | سبک | V60 و کمکس |
| سیداما | عسل، مرکبات، شیرین | متوسط | V60 و آئروپرس |
| هرار | توت، یاس، میوهای | پر | فرنچ‌پرس و اسپرسو |
| گوجی | توت، یاس، پیچیده | متوسط | V60 و کمکس |
| لیمو | لیمو، یاس، گل | سبک | V60 |
اتيوپی امروز چه جایگاهی در صنعت قهوه دارد؟
اتيوپی امروز ششمین تولیدکنندهی قهوهی جهان با تولید سالانه ۷ تا ۸ میلیون کیسه (۴۲۰ تا ۴۸۰ هزار تن) است و قهوهی اتیوپی در سراسر جهان بهدلیل عطر و طعم متمایزش محبوب است. تعاونی‌های قهوهی اتیوپی مانند تعاونی ونسا و اورومیا، قهوهی ارگانیک و پایدار تولید می‌کنند و به کشاورزان کوچک کمک می‌کنند. مسابقات Cup of Excellence اتیوپی در سال‌های اخیر محبوبیت پیدا کرده و لات‌های برتر به قیمت‌های بالا (تا ۱۰۰۰ دلار بر پوند) فروخته میشوند. مراسم سنتی بوننوفل همچنان در خانه‌ها و کافه‌های اتیوپی محفوظ است و نماد هویت فرهنگی این کشور.
منابع
- The Ethiopian Coffee CeremonyUNESCO Intangible Cultural Heritage — https://ich.unesco.org
- Coffee Origins: EthiopiaRoyal Coffee Society — https://royalcoffee.com
- Kaldi and the Dancing GoatsNational Coffee Association — https://www.ncausa.org