مقالات تخصصی قهوه بر اساس منابع معتبر: راهنمای خرید، آموزش دم‌آوری، نگهداری و سلامت.
ترکیب قهوه و غذا یا Coffee Pairing هنر انتخاب قهوه‌ای است که طعم غذا را برجسته می‌کند و تعادل طعمی می‌سازد. قاعده کلی: قهوه روشن با میوه و شیرینی ملایم، قهوه متوسط با شکلات و آجیل، قهوه تیره با گوشت و دسر پرطعم. قهوه‌های اسیدیته‌دار با غذا چرب و قهوه‌های شیرین با غذا ترش جفت می‌شوند. تناقض و هماهنگی دو رویکرد اصلی پایین‌نشینی‌اند.
اتیوپی مهد قهوه‌ی جهان است؛ طبق افسانه، چوپانی به نام کالدی در قرن ۹ میلادی توجه کرد که بزهایش پس از خوردن دانه‌های قرمز قهوه پرانرژی می‌شوند. مراسم قهوه‌ی سنتی اتیوپی به «بوننوفل» معروف است و شامل رست قهوه در روبروی مهمان، آسیاب دستی، دم‌آوری در «جبنا» (قهوه‌جوش سفالی) و سرو سه فنجانی (آبون، توله و بَرکا) است. این مراسم نماد مهم‌نوازی، اجتماع و احترام است.
قهوه در ژاپن از دهه‌ی ۱۹۳۰ با کافه‌های «کissa-kissaten» آغاز شد و در دهه‌ی ۱۹۶۰ با زنجیره‌هایی مانند Doutor گسترش یافت. ژاپن امروز سومین واردکننده‌ی قهوه‌ی جهان است و فرهنگی دقیق و ظریف دارد: پور-اور با V60، کمکس و سیفون محبوب است و کافه‌های تخصصی مانند Bear Pond Espresso و Glitch Coffee مشهورند. ژاپنی‌ها قهوه‌ی شفاف، اسیدیته‌دار و خاستگاه‌محور را ترجیح می‌دهند.
در دوره‌ی پهلوی (۱۹۲۵ تا ۱۹۷۹ میلادی)، فرهنگ قهوه‌نوشی ایران با ورود کافه‌های مدرن و ماشین‌های اسپرسو نوسازی شد. کافه‌های خیابان لاله‌زار و مرکز تهران به مرکز اجتماع روشنفکران، هنرمندان و دانشجویان تبدیل شدند و نوشیدنی‌های اروپایی مانند اسپرسو، کاپوچینو و لاته در ایران رواج یافت. این دوره، قهوه را از سنت قهوه‌خانه‌ای به فرهنگ کافه‌ای مدرن منتقل کرد و پایه‌ی کافه‌های امروزی را بنا نهاد.
قهوه ترک یا عثمانی روش تهیه‌ای ۵۰۰ ساله است که در جزوه (cezve) مسی با قهوه‌ی بسیار ریزآسیاب، آب سرد و شکر تهیه می‌شود. قهوه هرگز صاف نمی‌شود و با تفاله سرو می‌شود. مراسم قهوه‌ی ترک در ۲۰۱۳ به فهرست میراث فرهنگی یونسکو اضافه شد. سنت سرو با آب و شیرینی لوکوم، نشانه‌ی مهم‌نوازی ترک است و طعم غلیظ و معطر آن متمایز از سایر روش‌های دم‌آوری است.
شرکت در رویدادهای چشایی قهوه (cupping) بهترین راه برای افزایش مهارت چشایی و آشنایی با خاستگاه‌هاست. در این رویدادها چند نمونه قهوه کنار هم مقایسه می‌شوند و شما طعم‌ها را در فرم امتیازدهی ثبت می‌کنید. برای آمادگی، قبل از رویداد از غذا‌های تند و ادویه‌ای پرهیز کنید، در جلسه سکوت کنید و یادداشت‌گذاری کنید. مهارت چشایی با تمرین بهبود می‌یابد.
قهوه در ایتالیا بخشی از فرهنگ روزانه‌ی هر شهروند است و ایتالیایی‌ها روزانه ۶ تا ۷ فنجان اسپرسو می‌نوشند. فرهنگ قهوه‌ی ایتالیا بر پایه‌ی اسپرسو در بارها، ایستاده نوشیدن، و قانون نانوشته‌ی «کاپوچینو فقط تا ساعت ۱۱ صبح» استوار است. نوشیدنی‌های کلاسیک مانند کاپوچینو، لاته، ماکیاتو و آفوگاتو در ایتالیا شکل گرفتند. قوانین سفت و سخت‌گیرانه قهوه‌ی ایتالیایی، طعم و فرهنگ این کشور را متمایز می‌کند.
قهه در دوران قاجار (۱۷۸۹ تا ۱۹۲۵ میلادی) به نوشیدنی‌ای تجملی و نشانه‌ی فرهنگ درباری و شهری تبدیل شد. قهوه‌خانه‌های تهران، تبریز و اصفهان به مرکز اجتماع ادیبان، روشنفکران و تجار تبدیل شدند و در کنار قهوه‌خانه‌های سنتی، کافه‌های اروپایی نیز در تهران باز شد. دربار قاجار قهوه‌نوشی را به‌عنوان نشانه‌ی مدرنیته پذیرفت و پایه‌ی فرهنگ قهوه‌نوشی مدرن ایرانی را بنا نهاد.
قهوه‌خانه‌های سنتی ایران از دوره قاجار به‌عنوان فضای اجتماع، گفت‌وگو و داستان‌خوانی پا گرفت. قهوه‌خانه‌های تهران، تبریز و اصفهان با معماری ایرانی، نقاشی‌های داواری و نقل قهوه تلخ ایرانی، مرکز فرهنگ و سیاست بودند. امروز قهوه‌خانه‌های سنتی با ترکیب میراث قاجار و سلیقه مدرن، دوباره در ایران احیا شده‌اند و علاقه‌مندان به تاریخ و قهوه را جذب می‌کنند.
قهه‌خانه‌های صفوی از سده‌ی هفدهم میلادی در اصفهان پایتخت و سپس شیراز پدید آمدند و به مرکز اجتماع ادیبان، شاعران، عالمان و بازرگانان تبدیل شدند. این قهوه‌خانه‌ها در کنار میدان نقش جهان و بازار قیصریه قرار داشتند و نقش مهمی در شکل‌گیری فرهنگ شهری صفوی و گفت‌وگوی عمومی داشتند. قهوه‌نوشی به نشانه‌ی فرهنگ و تشریفات ایرانی تبدیل شد و سنت قهوه‌خانه‌های ایرانی را بنیاد نهاد.
نخستین دستگاه اسپرسو در ۱۹۰۱ توسط لوگی بِتزرا در میلان اختراع شد و از بخار با فشار ۱.۵ بار استفاده می‌کرد. در ۱۹۰۵، دسیدِریو پاولونی حقوق اختراع را خرید و دستگاه را تجاری‌سازی کرد. در ۱۹۴۸، آرنستو والنته دستگاه لِوا را معرفی کرد که با فنر دست فشار ۸ تا ۱۰ بار می‌ساخت. در ۱۹۶۱، فاآِمِه ماشین پمپی را عرضه کرد که با پمپ چرخشی فشار ۹ بار پایدار می‌داد و پایه‌ی اسپرسوی مدرن شد.
قهوه در یزد با ترکیب فرهنگ کویر و کافه‌های مدرن، در دهه‌ی ۲۰۲۰ به یکی از مراکز نوظهور قهوه‌ی تخصصی ایران تبدیل شده است. یزد امروز بیش از ۲۲۰ کافه فعال دارد که حدود ۴۰ مورد آن تخصصی است و سرانه‌ی مصرف قهوه در این استان به ۰.۹ کیلوگرم رسیده. ترکیب معماری خشتی و قهوه‌ی موج سوم، تجربه‌ای منحصربه‌فرد برای گردشگران و ساکنان می‌سازد.
V60 قیف پور-اور ژاپنی است که شرکت هاریو در سال ۲۰۰۴ طراحی و در ۲۰۰۵ عرضه کرد. شکل مخروطی ۶۰ درجه، شیارهای مارپیچ داخلی و یک سوراخ بزرگ پایین، استخراج سریع و شفاف را ممکن می‌کند و طعم خاستگاه را برجسته می‌سازد. نام V60 از زاویه‌ی مخروط (۶۰ درجه) می‌آید و امروز در مسابقات جهانی بارنده‌سازی محبوب‌ترین قیف است.
مراسم قهوه اتیوپی (Buna) یکی از کهن‌ترین سنت‌های قهوه‌نوشی جهان است و شامل سه دور (Abol، Tona، Baraka) می‌شود. میزبان قهوه را جلوی مهمان می‌برد، رست می‌کند، آسیاب می‌کند و در Jebena (قوری سفالی) می‌دمد. این مراسم نماد مهمان‌نوازی، احترام و برکت است و حدود ۱ تا ۲ ساعت طول می‌کشد. بوی قهوه رست‌شده و نمادینگی آن مراسم را معنوی می‌سازد.
قهه از سده‌ی شانزدهم میلادی از طریق دریای عمان و خلیج فارس وارد ایران شد. بازرگانان پرتغالی قهوه‌ی یمنی را از بنادر هرمز و گمبرون (بندرعباس کنونی) به اصفهان پایتخت صفوی می‌رساندند. پس از اخراج پرتغالی‌ها در ۱۶۲۲، هلندی‌ها و سپس انگلیسی‌ها تجارت قهوه را به دست گرفتند. این مسیر تجاری پایه‌ی فرهنگ قهوه‌نوشی ایرانی و قهوه‌خانه‌های صفوی را بنا نهاد.
قهه در شیراز با ترکیب فرهنگ شعر و کافه‌های موج سوم، در دهه‌ی ۲۰۲۰ به یکی از پویاترین بازارهای قهوه‌ی ایران تبدیل شده است. شیراز امروز بیش از ۳۵۰ کافه فعال دارد که ۶۰ مورد آن تخصصی است و سرانه‌ی مصرف به ۱.۱ کیلوگرم رسیده. تجربه‌ی قهوه در کنار حافظیه و باغ‌های شهر، شیراز را به مقصد عاشقان قهوه و فرهنگ تبدیل کرده است.
مسابقات قهوه در ایران از سال ۲۰۱۳ با مسابقه‌ی باریستا ملی آغاز شد و امروز شامل رشته‌های باریستا، لاته‌آرت، کاپینگ، پور‌اور و رواستر است. حدود ۳۰۰ باریستا هر سال در این مسابقات شرکت می‌کنند و برندگان به مسابقات جهانی اعزام می‌شوند. ایران در سال ۲۰۲۴ اولین مقام منطقه‌ای آسیای غربی را در لاته‌آرت کسب کرد و قهوه‌من از حامیان اصلی این مسابقات است.
قهه در تبریز به‌دلیل هم‌جواری با ترکیه و قفقاز، یکی از قدیمی‌ترین و پویاترین بازارهای قهوه‌ی ایران است. تبریز امروز بیش از ۳۰۰ کافه فعال دارد که ۵۰ مورد آن تخصصی است و سرانه‌ی مصرف به ۱ کیلوگرم رسیده. بازار سنتی قهوه‌ی تبریز، رستری‌های بومی و مرز دو فرهنگ قهوه‌ی شرقی و غربی، این شهر را به پایتخت قهوه‌ی شمال غرب ایران تبدیل کرده است.
رستری‌های ایرانی در دهه‌ی ۲۰۱۰ آغاز شد و امروز با ۳۰۰ رستری فعال در تهران، اصفهان، شیراز و مشهد، بازار ۸۰۰ میلیارد تومانی دارند. برترین رستری‌ها مانند رست‌ماهان تهران، رست‌خانهٔ دماوند و رست‌اصفهان با سبک رست روشن تا متوسط و تأکید بر شفافیت خاستگاه، قهوه‌ی تخصصی ایرانی را به سطح منطقه‌ای رسانده‌اند. هر رستری سبک و تخصص خاص خود را دارد.
قهه در مشهد با رشد سریع کافه‌های تخصصی و پلتفرم‌های آنلاین، در دهه‌ی ۲۰۲۰ به یکی از بازارهای نوظهور قهوه‌ی ایران تبدیل شده است. مشهد امروز بیش از ۴۰۰ کافه فعال دارد که ۷۰ مورد آن تخصصی است و سرانه‌ی مصرف به ۰.۹ کیلوگرم رسیده. حضور زائران و گردشگران مذهبی، بازار پویا و منحصربه‌فردی برای قهوه در مشهد می‌سازد.
قهوه در ادبیات فارسی از دوره‌ی قاجار با ورود کافه‌های تهران وارد شعر و نثر شد و در آثار دهخدا، صبا، هدایت و چوبک نمود یافت. کافه‌نشینی در ادبیات معاصر نماد روشنفکری و گفتگو است و قهوه در شعر سهراب سپهری و احمد شاملو به نماد آرامش و اندیشه تبدیل شد. فرهنگ قهوه با ادبیات فارسی گره خورده و کافه‌ها به مکان مهم ادبی تبدیل شدند.
قهه در اصفهان با ترکیب قهوه‌خانه‌های سنتی و کافه‌های موج سوم، یکی از غنی‌ترین فرهنگ‌های قهوه‌ی ایران را دارد. اصفهان امروز بیش از ۳۸۰ کافه فعال دارد که ۶۵ مورد آن تخصصی است و سرانه‌ی مصرف به ۱.۲ کیلوگرم رسیده. قهوه‌خانه‌های سنتی در کنار سی‌وسه‌پل و کافه‌های موج سوم در نواحی مدرن، تجربه‌ی متفاوتی از قهوه در اصفهان می‌سازند.
نوروز جشن باستانی بهاری ایرانیان است و قهوه در دهه‌های اخیر به بخشی از سفره نوروزی تبدیل شده است. در گذشته چای نوشیدنی اصلی سفره نوروزی بود اما امروز در کنار شیرینی عیدی و سبزی، فنجان قهوه نیز جای خود را باز کرده است. قهوه‌های فصلی با نت‌های گل بهار و مرکبات که حس بهاری در فنجان می‌سازند، انتخابی نوین برای پذیرایی نوروزی هستند.
کافه‌نشینی در ایران از دوره‌ی قاجار آغاز شد و به یکی از مهم‌ترین شکل‌های تجمع اجتماعی تبدیل شد. در گذشته قهوه‌خانه‌ها محل بحث سیاسی و ادبی بودند اما امروز کافه‌های مدرن به مرکز ملاقات جوانان، کار از راه دور، مطالعه و گفتگو تبدیل شده‌اند. این فرهنگ در شهرهای بزرگ مانند تهران، اصفهان و شیراز رونق ویژه‌ای دارد و نقش مهمی در شکل‌گیری فضای اجتماعی نوین ایران ایفا می‌کند.
قهوه در دوران صفویه از طریق تجارت دریایی با هند و کشورهای عربی وارد ایران شد و نخستین قهوه‌خانه‌های ایران در دوره‌ی قاجار در تهران، تبریز و اصفهان به‌وجود آمدند. در دوران پهلوی، کافه‌های مدرن به سبک اروپایی راه افتادند و پس از انقلاب با محدودیت روبرو شدند اما در دهه‌های اخیر با رونق کافه‌های تخصصی، قهوه دوباره به بخش مهمی از فرهنگ اجتماعی ایرانیان تبدیل شده است.
آمادگی برای مسابقات باریستا نیازمند ۳ تا ۶ ماه تمرین، انتخاب قهوه‌ی مناسب، تسلط بر تکنیک اسپرسو و لاته‌آرت، و ارائه‌ی حرفه‌ای است. باریستا باید در ۱۵ دقیقه ۴ شات اسپرسو، ۴ کاپوچینو و ۴ نوشیدنی امضای سرو کند و داوران روی طعم، تکنیک، ارائه و شفافیت ارزیابی می‌کنند. تمرین با همان تجهیزات مسابقه، یادداشت‌گذاری و یادگیری از داوران کلید موفقیت است.